Wat de kwaliteit van de lerarenopleiding betekent voor de digitale expertise van toekomstige leraren
Digitale technologie is niet meer weg te denken uit onderwijs. Toch blijft één vraag actueel: hoe leren toekomstige leraren technologie op een doordachte manier inzetten in hun lessen?
Vaak ligt de focus op de inhoud van opleidingen: welke tools leren studenten kennen? Welke digitale vaardigheden ontwikkelen ze? Maar minstens even belangrijk is de manier waarop ze zelf onderwijs ervaren tijdens hun opleiding.
Recent onderzoek bekijkt daarom niet alleen wat student-leraren leren over technologie, pedagogiek en vakinhoud, maar ook hoe de kwaliteit van het onderwijs dat zij krijgen samenhangt met hun ontwikkeling als toekomstige leraar.
Digitale expertise ontstaat niet vanzelf. Ze groeit wanneer student-leraren betekenisvolle voorbeelden zien.
Waar gaat het onderzoek over?
Het onderzoek focust op TPACK: Technological Pedagogical Content Knowledge.
Dat klinkt ingewikkeld, maar het gaat eigenlijk over de kennis die leraren nodig hebben om technologie, didactiek en vakinhoud slim met elkaar te verbinden.
Een leraar met een sterke TPACK-competentie weet bijvoorbeeld niet alleen hoe een digitaal hulpmiddel werkt, maar ook wanneer het pedagogisch zinvol is én hoe het een vakinhoud kan versterken.
De onderzoekers gingen na hoe student-leraren hun opleidingsonderwijs ervaren. Daarbij keken ze naar twee soorten instructiekwaliteit:
Generieke instructiekwaliteit
Dit gaat over elementen die in elke les belangrijk zijn:
- duidelijke uitleg;
- een veilig leerklimaat;
- betrokkenheid stimuleren;
- constructieve feedback;
- structuur bieden.
Inhoudsspecifieke instructiekwaliteit
Dit gaat over aspecten die expliciet gericht zijn op technologie-integratie:
- voorbeelden krijgen van betekenisvol technologiegebruik;
- technologie gekoppeld zien aan vakdidactiek;
- kansen krijgen om zelf digitale toepassingen te ontwerpen;
- reflecteren over de meerwaarde van technologie.
Het gaat om betekenisvolle leerervaringen creëren.
Wat zijn de belangrijkste inzichten?
Het onderzoek suggereert dat student-leraren verschillende leerprofielen ontwikkelen op basis van de kwaliteit van hun opleidingscontext.
Studenten die zowel sterke generieke als sterke inhoudsspecifieke instructiekwaliteit ervaren, lijken beter ondersteund in hun ontwikkeling van TPACK dan studenten die minder kwaliteitsvolle leerervaringen rapporteren.
Met andere woorden: technologie leren gebruiken blijkt niet enkel een kwestie van technische kennis opbouwen. Ook krachtige pedagogische begeleiding speelt een belangrijke rol.
Dat inzicht sluit aan bij eerder onderzoek dat benadrukt dat toekomstige leraren vooral leren van wat ze zelf ervaren tijdens hun opleiding.
Wat betekent dit voor lerarenopleidingen?
Wanneer lerarenopleiders technologie-integratie willen stimuleren, volstaat het niet om extra digitale tools te introduceren.
Student-leraren hebben nood aan opleidingspraktijken waarin ze:
- kwaliteitsvolle instructie ervaren;
- digitale voorbeelden zien in authentieke contexten;
- kunnen oefenen met technologie in vakspecifieke situaties;
- feedback krijgen op hun keuzes;
- reflecteren over hun ontwerpbeslissingen.
Het gaat dus niet om technologie toevoegen aan bestaande lessen, maar om betekenisvolle leerervaringen creëren.
Een herkenbaar voorbeeld
Stel twee student-leraren volgen dezelfde cursus over digitale toepassingen.
De eerste student krijgt vooral uitleg over diverse tools. De tweede student ervaart daarnaast hoe de opleider technologie inzet om actieve leerprocessen te ondersteunen, analyseert praktijkvoorbeelden, ontwerpt zelf lessen en krijgt gerichte feedback.
Beide studenten leren over technologie. Maar de tweede student leert ook wanneer, waarom en hoe technologie onderwijs kan versterken. Dat verschil kan van grote betekenis zijn voor hun latere klaspraktijk.
Reflectievragen voor lerarenopleiders
- Welke voorbeelden van krachtige technologie-integratie zien studenten in onze opleiding?
- Ervaren studenten zelf de didactische principes die wij belangrijk vinden?
- Hoe vaak krijgen studenten de kans om technologie te verbinden met hun vakinhoud?
- Welke feedback krijgen zij op hun technologische en pedagogische keuzes?
Waarom is dit belangrijk?
Toekomstige leraren leren niet alleen uit handboeken en cursussen. Ze leren ook uit de leeromgeving die wij voor hen creëren.
Wie leraren wil voorbereiden op kwaliteitsvol onderwijs met technologie, investeert daarom best zowel in sterke pedagogische begeleiding als in vak- en technologiespecifieke ondersteuning.
Juist in de combinatie van beide lijkt de grootste leerwinst te liggen.
Van onderzoek naar praktijk
Digitale expertise ontstaat niet vanzelf. Ze groeit wanneer student-leraren betekenisvolle voorbeelden zien, kunnen experimenteren en ondersteund worden door kwaliteitsvolle instructie. Niet alleen de inhoud van een opleiding telt, maar ook de manier waarop toekomstige leraren die opleiding ervaren.
Naar onderzoek van Hirsch, A., Tondeur, J., & Rubach, C. (2026). Uniting generic and content-specific instructional quality: A profile analysis of pre-service teachers’ learning experiences and its relevance for TPACK development. Teaching And Teacher Education, 181, 105620. https://doi.org/10.1016/j.tate.2026.105620
Nieuwsgierig geworden? Meld je school hier aan.
Wij werken samen met onderzoekende leerkrachten en schoolleiders. In een onderzoekend team krijg je als leerkracht de kans een schooljaar lang samen met student-leerkrachten en lerarenopleiders een praktijkprobleem aan te pakken. Ook schoolleiders kunnen met ons onderzoekend aan de slag. Goesting gekregen? Samen bouwen we aan jouw school van morgen!
Meld je school aan
Samen onderbouwen we jouw school van morgen
