Volwassen cursisten willen AI begrijpen en vragen om stevige begeleiding

Leestijd: 5 minuten

AI in het volwassenenonderwijs: een blinde vlek krijgt eindelijk kleur

AI sijpelt het onderwijs binnen, van ChatGPT tot automatische feedback. Maar terwijl veel onderzoek focust op hogeschoolstudenten, blijft één groep opvallend onderbelicht: de volwassen cursist.

Daarom bevroegen onderzoekers 551 cursisten uit een grootstedelijk CVO — een mix van NT2‑studenten, ICT‑cursisten, hobbyopleidingen, beroepsopleidingen en alles daartussenin. Hun antwoorden leveren een helder, soms verrassend, altijd relevant beeld op.

AI-gebruik: vooral thuis, nauwelijks in de opleiding

Om te beginnen, cursisten gebruiken AI gemiddeld bijna 2 uur per week in hun vrije tijd, maar minder dan 1 uur binnen hun opleiding.

Dat betekent concreet dat AI bij velen wel een plaats heeft in hun leven, maar nog nauwelijks in hun leerproces. Bovendien zegt een groot aantal cursisten AI helemaal niet te gebruiken; terwijl een kleine groep AI net heel intensief inzet.

Het veld is met andere woorden breed en ongelijk, en opleidingen spelen voorlopig amper in op dat potentieel.

AI-kennis: gematigd, maar met opvallende verschillen

Cursisten geven zichzelf een redelijk niveau van basiskennis: ze zeggen de belangrijkste AI‑concepten “een beetje” te kennen, voor‑ en nadelen te kunnen inschatten en zich toekomstige toepassingen goed te kunnen voorstellen.

Toch vallen drie dingen op:

• Vrouwen rapporteren hoger AI‑kennisniveau dan mannen — een omgekeerd patroon vergeleken met klassieke ICT‑studies.
• Oudere cursisten schatten hun kennis iets lager in, maar het verschil is klein.
• Hoger opgeleiden rapporteren méér kennis, maar het effect blijft beperkt.

Kortom, kennis is er, maar ongelijk verdeeld — precies waar onderwijs kansen kan grijpen.

Attitudes: opvallend positief en leergierig

Waar cursisten vooral in uitblinken, is hun houding tegenover AI.
Ze zeggen massaal:

• dat AI een belangrijke rol in hun toekomst zal spelen;
• dat ze meer willen leren over AI;
• dat ze nieuwsgierig zijn naar toepassingen in hun opleiding;
• dat ze openstaan om AI zélf uit te proberen.

Hier komt een tweede opvallend resultaat: ouderen staan gemiddeld positiever tegenover AI dan jongere cursisten. Dat druist in tegen de klassieke gedachte dat “oudere volwassenen digitaal wantrouwiger” zouden zijn. 

Hoe meer kennis, hoe positiever de houding

Verder blijkt dat kennis en attitude duidelijk samenhangen: cursisten die zich kennisrijk voelen, kijken positiever naar AI. Die relatie is niet sterk, maar wel stabiel: vorming versterken betekent dus automatisch ook attitudes versterken, en dat opent perspectieven voor beleid en didactiek.

Wat betekent dit voor de klaspraktijk?

Deze studie biedt een reeks concrete inzichten die je als leraar, opleidingsverantwoordelijke of beleidsmaker meteen kunt gebruiken:

• 1. Cursisten willen begeleiding, geen blind vertrouwen

Hoewel ze AI interessant vinden, hebben ze nood aan duiding, voorbeelden, waarschuwingen en handvaten.

• 2. Digitale geletterdheid is de sleutel

Niet alleen om kennis op te bouwen, maar omdat kennis de attitude versterkt.

• 3. Formeel onderwijs loopt achter op informeel gebruik

Cursisten leren AI vooral thuis kennen. Door die realiteit in de opleiding binnen te brengen, sluit onderwijs beter aan bij hun leefwereld.

• 4. Schijnbare clichés kloppen niet altijd

Ouderen zijn niet per se terughoudend. Vrouwen zijn niet per se digitaal zwakker. Het volwassenenonderwijs vraagt dus een eigen lens, geen kopie van jongerenonderzoek.

• 5. Er ligt momentum: cursisten zíjn gemotiveerd

Ze willen experimenteren, discussiëren en leren — precies de voorwaarden om AI op een verantwoorde manier te integreren.

Reflectie: een groep die klaarstaat, als wij dat ook doen

Deze masterproef vult een belangrijke leemte. Ze toont een diverse, leergierige doelgroep die AI niet schuwt, maar juist actief wil begrijpen.

Het volwassenenonderwijs heeft dus een unieke kans: door in te zetten op digitale geletterdheid, veilige oefenkansen, bewustwording en ondersteuning, kan AI een krachtig instrument worden binnen levenslang leren.

Meer lezen?
De volledige masterproef “Artificiële Intelligentie in het volwassenenonderwijs: Attitudes en competenties van cursisten” van Lena Verhaegen en Pauline Vanderstraeten.