Een studie naar de rol van feedback in de ondersteuning van zelfregulerende vaardigheden bij leerlingen.
Leestijd: 5 min.
“Ze lezen de feedback… maar wat doen ze ermee?”
Leerkrachten investeren veel tijd in feedback. Toch blijft vaak het gevoel hangen: doet mijn leerling hier wel iets mee? Deze studie zoomt in op die vraag én toont hoe feedback een krachtige hefboom kan zijn voor zelfregulatie, als we ze juist inzetten.
Waarom dit onderzoek ertoe doet:
Zelfregulatie is het vermogen van leerlingen om hun eigen leerproces te plannen, bij te sturen en te evalueren dit is vandaag een sleutelvaardigheid voor studiesucces. Onderzoek toont al decennialang aan dat leerlingen die hun leren actief sturen, beter presteren en flexibeler omgaan met nieuwe leercontexten.
Toch blijkt de praktijk weerbarstig. In een Brusselse secundaire school groeide een herkenbare bezorgdheid:
“We geven feedback, maar hebben het gevoel dat leerlingen er weinig mee doen.”
Deze masterproef vertrekt vanuit die vraag en onderzoekt hoe feedback kan bijdragen aan het versterken van zelfregulerende vaardigheden. Want hoewel feedback bekendstaat als één van de krachtigste factoren voor leren, blijft de concrete link met zelfregulatie in de klaspraktijk vaak onderbenut.
Een stevig wetenschappelijk kader als kompas
Het onderzoek steunt op het model van zelfregulerend leren van Zimmerman, een klassieker binnen de onderwijspsychologie.
Dat model beschrijft leren als een cyclisch proces met drie fasen:
- Voorbereiding: doelen stellen, plannen en strategieën kiezen,
- Uitvoering: strategieën toepassen en jezelf monitoren,
- Reflectie: terugblikken, evalueren en bijsturen.
Deze keuze is niet toevallig. Het model:
-
sluit aan bij de praktijk van de betrokken school,
-
is breed onderbouwd in onderzoek,
-
maakt concreet zichtbaar waar en hoe feedback kan ingrijpen.
Daarnaast wordt feedback benaderd via het model van Hattie en Timperley (2007), met drie kernvragen:
-
Waar ga ik naartoe? (feed up)
-
Hoe gaat het? (feedback)
-
Wat is de volgende stap? (feed forward)
Samen vormen deze kaders een krachtige bril om de klaspraktijk te analyseren.
Wat leren we uit het onderzoek?
De resultaten brengen een genuanceerd, maar herkenbaar beeld naar voren.
1. Leerlingen lezen feedback… maar begrijpen ze niet altijd
“Het probleem ligt minder bij het lezen van feedback, maar bij de interpretatie ervan.”
Veel leerlingen weten niet goed wat ze concreet moeten doen met de feedback die ze krijgen. Slechts een minderheid vraagt bijkomende uitleg, ook al worden ze daartoe aangemoedigd.
2. Hulp vragen is een ontbrekende schakel
Een opvallende vaststelling: leerlingen beschikken vaak niet over strategieën om gericht hulp te vragen. Nochtans is dat net een cruciale vaardigheid binnen zelfregulatie.
“De vaardigheid om actief om hulp te vragen, leidt tot een betere zelfregulatie.”
3. Zelfregulatie blijft te vaak hangen in één moment
Zelfregulerende vaardigheden worden wel aangeleerd (bijvoorbeeld via ‘Leren leren’), maar:
-
ze worden onvoldoende doorgetrokken naar vaklessen,
-
feedback sluit niet altijd aan bij die aangeleerde strategieën.
Gevolg: leerlingen zien het nut niet en passen ze minder toe.
4. Reflectie komt te laat (en te weinig)
De reflectiefase, nochtans cruciaal, krijgt in de praktijk te weinig aandacht of komt pas na evaluatiemomenten.
“Leerlingen missen strategieën om feedback te integreren in hun reflectie.”
Daardoor blijft de cirkel van zelfregulatie onvolledig.
Wat betekent dit voor jouw klaspraktijk?
Goed nieuws: het onderzoek levert concrete, haalbare handvatten.
1. Maak strategieën zichtbaar en expliciet.
Leer leerlingen hoe ze leren: hoe pak je een taak aan? hoe gebruik je feedback?
“Laat leerlingen kennismaken met verschillende taakstrategieën en oefen het gebruik ervan.”
2. Leer leerlingen om hulp te vragen.
Niet zomaar “vraag hulp”, maar: hoe stel je een goede vraag? wanneer vraag je hulp? met welk doel?
3. Werk als team rond zelfregulatie.
Zelfregulatie werkt alleen als het schoolbreed gedragen wordt: dezelfde taal herkenbare strategieën consistente feedback.
“Vakoverschrijdende samenwerking maakt feedback krachtiger en herkenbaarder voor leerlingen.”
4. Verbind feedback aan de volgende stap.
Sterke feedback kijkt vooruit: wat kan de leerling nu doen? welke strategie helpt hem verder?
5. Geef reflectie een vaste plek.
Laat leerlingen regelmatig: hun werk vergelijken met criteria nadenken over fouten doelen bijstellen.
“Vakoverschrijdende samenwerking maakt feedback krachtiger en herkenbaarder voor leerlingen.”
Tot slot: van feedback naar feedforward
Deze studie maakt één ding duidelijk: feedback op zich is niet genoeg.
De echte kracht zit in feedback die leerlingen helpt om hun eigen leren te sturen.
Dat vraagt:
-
expliciete instructie,
-
doordachte feedback,
-
en vooral: tijd en ruimte om te reflecteren.
Of zoals een leerkracht het treffend samenvat:
“Feedback werkt pas als leerlingen weten wat ze ermee kunnen doen.”
Meer lezen?
Wil je de volledige analyse, het theoretisch kader en alle interventies in detail bekijken? Lees de volledige masterproef: “ZELFREGULATIE: EEN PLEK VOOR FEEDBACK?! Een studie naar de rol van feedback in de ondersteuning van zelfregulerende vaardigheden bij leerlingen” van Ella Dezuttere, Luna Put en Yens Vandenboer.
Nieuwsgierig geworden? Meld je school hier aan.
Wij werken samen met onderzoekende leerkrachten en schoolleiders. In een onderzoekend team krijg je als leerkracht de kans een schooljaar lang samen met student-leerkrachten en lerarenopleiders een praktijkprobleem aan te pakken. Ook schoolleiders kunnen met ons onderzoekend aan de slag. Goesting gekregen? Samen bouwen we aan jouw school van morgen!
Meld je school aan
Samen onderbouwen we jouw school van morgen
