Leestijd: 4 minuten
Hoe evaluatie kan bijdragen aan motivatie en leerwinst
Evaluatie roept bij veel leerlingen spanning op. Zeker in de arbeidsmarktfinaliteit wordt evalueren soms ervaren als iets dat vooral beoordeelt wat niet lukt. Toch kan evaluatie, als ze doordacht wordt ingezet, ook een krachtig leerinstrument zijn.
De masterproef van Karla Wiggers & Maaika Santana onderzoekt hoe evaluatiepraktijken in de arbeidsmarktfinaliteit vandaag vorm krijgen en vooral: hoe ze kunnen evolueren van een controlemechanisme naar een motor voor leren.
Evaluatie: meer dan punten geven
In veel scholen blijft evaluatie sterk summatief: toetsen, cijfers en rapporten domineren het beeld. Dit kan houvast bieden, maar wat is het effect op motivatie en betrokkenheid. Deze vraag stellen de leerkrachten uit het onderzoek zich in de praktijk. Echter krijgt formatieve evaluatie, of het evalueren om te leren, steeds meer aandacht, maar blijkt moeilijk te verankeren in de praktijk. Leerkrachten botsen op vragen zoals:
- Wanneer heb ik tijd om feedback te geven?
- Hoe betrek ik leerlingen actief bij evaluatie?
- Hoe verzoen ik formatief werken met rapportering?
Uit focusgroepen blijkt dat leerkrachten positieve ervaringen hebben met evaluatievormen die:
- feedback centraal stellen
- leerlingen laten reflecteren op hun leerproces
- fouten benaderen als leerkansen
- aansluiten bij realistische opdrachten
Wanneer evaluatie geïntegreerd is in de lespraktijk, ervaren leerlingen meer duidelijkheid over wat van hen verwacht wordt. Ze voelen zich meer eigenaar van hun leerproces.
De rol van feedback en zelfregulatie
Dit onderzoek benadrukt bovendien het belang van gerichte feedback. Niet zomaar zeggen wat fout is, maar aangeven: wat al goed loopt, waar nog groei mogelijk is en wat een volgende stap kan zijn. Die aanpak stimuleert zelfregulerend leren. Leerlingen leren nadenken over hun eigen aanpak, keuzes en vooruitgang. Dat vraagt tijd, maar loont op lange termijn.
Een andere, opvallende bevinding is dat evaluatie pas echt verandert wanneer het een gedeelde schoolvisie wordt. Losse initiatieven blijven fragiel. Leerkrachten geven aan dat zij nood hebben aan:
- duidelijke afspraken
- ruimte om te experimenteren
- ondersteuning vanuit het beleid
Evaluatie is dus geen individuele keuze, maar een collectief proces.
Wat kunnen scholen hieruit meenemen?
Deze masterproef nodigt scholen uit om evaluatie opnieuw te bekijken.Zo groeit evaluatie uit tot een hefboom voor motivatie en leerwinst.
- Durf evaluatie te zien als leerinstrument.
- Investeer in feedbackvaardigheden.
- Betrek leerlingen actief bij evaluatie.
- Maak ruimte voor reflectie en zelfsturing.
Meer weten? Verdiep je in de masterproef
Wil jij evaluatie inzetten als motor voor leren in plaats van als eindpunt? Deze masterproef reikt inzichten en handvatten aan om evaluatiepraktijken in de arbeidsmarktfinaliteit meer formatief en leergericht te maken. Je ontdekt hoe feedback, reflectie en zelfregulatie bijdragen aan motivatie en leerwinst bij leerlingen, en hoe een gedeelde evaluatievisie het verschil maakt. Samen zetten we evaluatie in als hefboom voor groei.
Nieuwsgierig geworden? Meld je school hier aan.
Wij werken samen met onderzoekende leerkrachten en schoolleiders. In een onderzoekend team krijg je als leerkracht de kans een schooljaar lang samen met student-leerkrachten en lerarenopleiders een praktijkprobleem aan te pakken. Ook schoolleiders kunnen met ons onderzoekend aan de slag. Goesting gekregen? Samen bouwen we aan jouw school van morgen!
Meld je school aan
Samen onderbouwen we jouw school van morgen
