Leestijd: 3 minuten
Waarom is zelfregulatie zo belangrijk?
Zelfregulerend leren (ZRL) is het vermogen van leerlingen om hun leerproces bewust te sturen: doelen stellen, plannen, strategieën kiezen, monitoren en reflecteren. Het is een sleutelcompetentie voor studiesucces en levenslang leren. Toch blijkt ZRL in het secundair onderwijs vaak impliciet en fragmentarisch aangeleerd. Vooral in grootstedelijke contexten met kwetsbare leerlingen is er nood aan expliciete, gestructureerde ondersteuning.
“ZRL ontwikkelt zich niet spontaan. Het vraagt om een cyclische, intentionele aanpak waarin instructie, feedback en eigenaarschap centraal staan.”
Het krachtuur als hefboom
Het krachtuur is een begeleidingsles waarin gewerkt wordt aan specifieke doelen zoals leren leren, doelen stellen en welbevinden. In de onderzochte school werd ZRL toegevoegd aan dit uur, maar de aanpak bleek versnipperd. Daarom werd in deze masterproef een nieuw krachtuurmodel voorgesteld.
Kenmerken van het model:
- Cyclische structuur: vooruitkijken – actief leren – terugkijken
- Expliciete instructie en modeling
- Gebruik van bewezen leerstrategieën
- Visuele ondersteuning en kant-en-klare materialen
Wat zien we bij leerlingen?
Het model werd getest in acht klassen van het eerste middelbaar. De resultaten:
- Leerlingen plannen wel, maar doelen blijven vaag.
- Strategiegebruik is beperkt en vaak oppervlakkig (herlezen, onderlijnen).
- Reflectie focust op het resultaat, niet op het proces.
“Leerlingen kennen ZRL, maar missen nog diepgang en strategische keuzes.”
Tip: Jouw rol als coach is cruciaal. De verschillende stappen van het model doorlopen en voordoen maken naast feedback het verschil.
Zo pas je het toe in je klas
- Werk cyclisch: start met terugkijken, eindig met vooruitkijken.
- Introduceer één strategie per keer en oefen die herhaaldelijk.
- Gebruik visuele tools: posters, pictogrammen, stappenplannen.
- Integreer reflectievragen: niet alleen “Wat heb ik geleerd?”, maar ook “Hoe heb ik geleerd?”.
- Maak ZRL zichtbaar: in agenda’s, op posters, in mentorgesprekken.
Wat kan jouw school doen?
- Bouw een schoolbrede ZRL-leerlijn met vaste routines.
- Creëer een gedeelde taal en visuele ondersteuning.
- Organiseer professionele leergemeenschappen rond ZRL.
- Veranker ZRL in beleid en kwaliteitszorg.
Conclusie
Het krachtuurmodel is een sterke start om ZRL structureel te verankeren. Het geeft leerlingen eigenaarschap en leerkrachten houvast. Voor duurzame impact is een langetermijnaanpak nodig: meer lessen, herhaling, differentiatie en teamleren.
Meer weten?
Lees de volledige masterproef van Adèle De Vestel en Hayat El Khattabi.
Nieuwsgierig geworden? Meld je school hier aan.
Wij werken samen met onderzoekende leerkrachten en schoolleiders. In een onderzoekend team krijg je als leerkracht de kans een schooljaar lang samen met student-leerkrachten en lerarenopleiders een praktijkprobleem aan te pakken. Ook schoolleiders kunnen met ons onderzoekend aan de slag. Goesting gekregen? Samen bouwen we aan jouw school van morgen!
Meld je school aan
Samen onderbouwen we jouw school van morgen
